مقدمه

آلاینده‌های هوای داخلی در حقیقیت مواد مضر و ناخواسته موجود در هوا هستند. آلودگی هوای داخلی میان خطرات بهداشتی زیست محیطی، جایگاه پنجم را داراست. معمولا بهترین راه برای مقابله با این معضل، کنترل و حذف منبع آلودگی و ایجاد جریان هوای پاک از بیرون منزل است. اما این روش می‌تواند بر اساس شرایط آب و هوایی و میزان آلودگی هوای بیرون، بی‌فایده باشد. در صورتی که این روش‌ها فایده‌ای نداشته باشند، خرید یک دستگاه تصفیه هوای مناسب می‌تواند مفید باشد. کارکرد دستگاه تصفیه هوا، حذف آلاینده‌ها از هوای محیط است.
برخی از دستگاه‌های تصفیه هوا، می‌توانند در کانال هوارسان منازل نصب شوند تا هوای کل منزل را تصفیه کنند. دستگاه‌های تصفیه هوای پرتابل می‌توانند هوای یک بخش خاص و یا یک اتاق را تصفیه کنند. در مطلب ذیل در مورد انواع مختلف دستگاه تصفیه هوا و چگونگی کارکرد آن‌ها، اطلاعات لازم آورده شده است.

آلاینده‌های داخلی
آلاینده‌هایی که می‌توانند کیفیت هوای منازل را تحت تاثیر قرار دهند شامل دسته بندی‌های زیر می‌شوند:

ذرات معلق که شامل موارد پیش رو هستند: گرد و خاک، گرده گیاهان، شوره حیوانات، ذرات دود سیگار و تنباکو، ذرات معلق حاصل فعالیت‌های احتراقی مانند پخت و پز و ذرات معلق مربوط به میکروارگانیسم‌ها مانند مایت خاکی، قارچ‌ها، ویروس و باکتری.

آلاینده‌های گازی که منبع احتراقی دارند. منابع این آلاینده‌ها شامل این موارد می‌شوند: اجاق‌های گازی، دود ماشین‌ها، دود سیگار و تنباکو، مواد ساختمانی، مبلمان، استفاده از موادی مانند چسب‌ها، رنگ، مواد شوینده، سم آفات و مواد جلادهنده سطوح.

دستگاه‌های تصفیه هوا کدام نوع از آلاینده‌ها را می‌توانند تصفیه کنند؟

انواع مختلفی از دستگاه تصفیه هوا وجود دارد و هر دستگاه برای تصفیه نوع خاصی از آلاینده طراحی شده است.

تصفیه ذرات معلق
۲ نوع دستگاه تصفیه هوا می‌توانند ذرات معلق را از هوا جذب کنند. فیلترهای تصفیه هوای مکانیکی و دستگاه‌های تصفیه هوای الکترواستاتیک.

فیلترهای هوا، ذرات معلق را با به دام انداختن آن‌ها داخل مواد فیلتر، تصفیه می‌کنند. فیلترهای با کارایی بالا یا هپا جزو این دسته هستند.

دستگاه‌های تصفیه هوای الکترواستاتیک، مانند پلاسما، از روش الکترواستاتیک برای به دام انداختن ذرات باردار استفاده می‌کنند.
این دستگاه‌ها هوا را از قسمت یونیزاسیون به داخل می‌کشند، در این قسمت ذرات دارای بار الکتریکی می‌شوند. این ذرات باردار در قسمت بعدی، جذب بشقاب‌هایی که بار مخالف دارند می‌شوند. در فرایند تولید یون داخل دستگاه، اوزون به عنوان محصول جانبی تولید می‌شود.

دستگاه‌های تصفیه هوای یون ساز نیز مانند دستگاه‌های الکترواستاتیک، یون‌های باردار را داخل هوا می‌فرستند اما بشقاب الکتریکی ندارند. یون‌ها به ذرات معلق داخل محیط می‌چسبند، آن‌ها را باردار می‌کنند و روی سطوح اطراف مانند دیوارها، مبلمان و پرده‌ها می‌نشانند و یا به یکدیگر می‌چسبند و داخل محیط می‌نشینند. در فرایند ساخت یون، اوزون به عنوان یک محصول جانبی تولید می‌شود. در این فرایند، ذرات محیط تصفیه نمی‌شوند و در محیط ته نشین می‌شوند و هنگامی که بار الکتریکی آن‌ها تمام شود، مجددا در هوا پراکنده می‌شوند.

تصفیه آلودگی گازی

فیلترهای فاز گازی، گازها و بو را با استفاده از ماده‌ای جاذب، مانند کربن اکتیو که آلاینده‌ها را جذب می‌کنند، تصفیه می‌کند. این فیلترها یک یا ۲ آلاینده را از جریان هوایی که از آن‌ها عبور می‌کند حذف می‌کنند. برخی از دستگاه‌های تصفیه هوا با فیلترهای فاز گازی، بخشی از آلودگی‌های گازی و مواد مضر هوا را تصفیه می‌کنند، اما تمام آلودگی‌های گازی را از بین نمی‌برند.

برای مثال، گاز مونوکسید کربن، یک آلاینده گازی بسیار خطرناک است که هرگاه سوختی مانند گاز، روغن، کروسن، چوب و یا زغال سنگ سوخته می‌شود، تولید شده و به هیچ عنوان توسط دستگاه‌های تصفیه هوا گرفته نمی‌شود.

تصفیه از طریق واکنش شیمیایی و یا اضافه کردن ذرات دیگر به محیط

برخی از دستگاه‌های تصفیه هوا از فناوری یو وی UV یا نور فرابنفش برای از بین بردن آلاینده‌های داخلی استفاده می‌کنند. این دستگاه‌های تصفیه هوا، UVGI و PCO یا فوتوکاتالیتیک اکسیدان نامیده می‌شوند. دستگاه‌های تصفیه هوای مولد اوزون نیز، به صورت عمدی برای تصفیه هوا، گاز اوزون تولید می‌کنند. اوزون یک گاز سمی و محرک ریه است.

دستگاه‌های تصفیه هوای UVGI، از اشعه لامپ فرابنفش استفاده می‌کنند تا آلاینده‌های بیولوژیکی مانند ویروس، باکتری، آلرژن‌ها و قارچ‌ها را از بین ببرند. اگر از این سیستم استفاده شود، باید در کنار فیلتر باشد نه به عنوان جایگزین آن.

دستگاه‌های تصفیه هوای PCO از یک لامپ یو وی به همراه یک ماده کاتالیزور مانند TIO2 که با نور واکنش نشان می دهد استفاده می‌کنند. این سیستم برای از بین بردن آلودگی گازی، از طریق ایجاد واکنش شیمیایی با آلودگی است، اما برای تصفیه ذرات معلق تاثیری ندارد.

دستگاه‌های تصفیه هوای مولد اوزون از نور یو وی و یا یک فرایند الکترواستاتیکی استفاده می‌کنند تا گاز اوزون تولید کنند. اوزون محرک ریه است و آثار بسیار مخربی برای سلامتی دارد. اوزون در صورتی که در حد تعیین شده توسط استانداردها باشد، تاثیری در از بین بردن آلودگی داخلی ندارد.

این‌روش های تصفیه هوا امن نیستند و مصرف کنندگان باید از روش‌هایی استفاده کنند که امن و علمی هستند، داخل آن‌ها واکنش شیمیایی صورت نمی‌گیرد و یا ذره‌ای به محیط اضافه نمی‌شود.